خواب عصر از آن موضوعهایی است که تقریبا همه درباره آن یک تجربه شخصی دارند؛ بعضیها بعد از چند دقیقه استراحت عصرگاهی احساس میکنند ذهنشان دوباره روشن شده و انرژی برگشته است، بعضی دیگر بعد از بیدار شدن دچار سنگینی، کسالت و حتی بیخوابی شبانه میشوند.
آخرین بروزرسانی:
06 تیر 1405آیا این مطلب برای شما مفید بود؟
خواب عصر مفید است یا مضر؟ حقیقتی که درباره خواب بعد از ظهر نمیدانستید
خواب عصر اگر کوتاه، زمانبندیشده و متناسب با نیاز بدن باشد میتواند تمرکز، انرژی، حافظه و عملکرد ذهن را بهتر کند؛ اما اگر طولانی یا دیرهنگام انجام شود ممکن است کیفیت خواب شب را کاهش دهد، احساس گیجی ایجاد کند و حتی ریتم طبیعی بدن را به هم بزند. بسیاری تصور میکنند هر نوع خواب عصر مضر است یا برعکس همیشه مفید است؛ اما یافتههای علمی نشان میدهد پاسخ به سن، ساعت خواب، مدت استراحت و شرایط بدنی وابسته است.
در سالهای اخیر موضوع خواب بعد از ظهر، چرت عصرگاهی، خواب نیمروزی، تاثیر خواب روزانه بر مغز و بهترین زمان خواب عصر به یکی از پرجستجوترین موضوعات سلامت تبدیل شده است؛ چون افراد زیادی دنبال افزایش بازدهی بدون آسیب به خواب شب هستند.
بدن انسان در بخشی از روز بهطور طبیعی افت هوشیاری را تجربه میکند و همین باعث تمایل به خواب عصر میشود. خیلی از افراد حوالی ساعت 1 تا 4 بعدازظهر احساس کاهش انرژی دارند و تصور میکنند علت فقط غذا خوردن است؛ اما واقعیت پیچیدهتر است.
بدن بر اساس ریتم شبانهروزی کار میکند؛ یک ساعت زیستی داخلی که زمان بیداری، تمرکز و خواب را تنظیم میکند. در این چرخه معمولاً یک افت طبیعی در ساعات بعدازظهر رخ میدهد. در این زمان ممکن است:
همین موضوع باعث شکلگیری مفهوم چرت عصرگاهی شده است. تحقیقات علوم خواب نشان دادهاند استراحت کوتاه روزانه میتواند عملکرد ذهنی را بهبود دهد؛ اما خواب طولانی باعث ورود به مراحل عمیقتر خواب میشود و بیدار شدن از آن دشوارتر خواهد بود. نکته مهم این است که احساس خوابآلودگی عصرگاهی همیشه طبیعی نیست. گاهی نشانه موارد زیر است:
بنابراین قبل از قضاوت درباره مفید یا مضر بودن خواب عصر باید علت نیاز به آن مشخص شود.
خواب عصر کوتاه در بسیاری از افراد باعث افزایش تمرکز، بهبود حافظه و کاهش خستگی میشود. برخلاف تصور قدیمی که خواب روزانه را نشانه تنبلی میدانست، امروز مطالعات زیادی از اثر مثبت آن صحبت میکنند. برای خرید کپسول آرتروبست کلیک کنید.
زمانی که مغز برای مدت کوتاه استراحت میکند، بخشی از اطلاعات دریافتی فرصت پردازش پیدا میکنند. به همین دلیل برخی پژوهشها نشان دادهاند افراد بعد از خواب کوتاه روزانه در آزمونهای حافظه عملکرد بهتری ثبت میکنند.
بسیاری برای رفع افت انرژی سراغ قهوه میروند؛ اما خواب کوتاه در برخی شرایط میتواند اثر پایدارتری ایجاد کند. وقتی خواب عصر کنترلشده باشد:
اما کلید اصلی همچنان مدت خواب است؛ چون خواب طولانی میتواند نتیجه معکوس ایجاد کند.
خواب عصر زمانی مضر میشود که دیر انجام شود یا مدت آن طولانی باشد. همه تجربه بیدار شدن بعد از خواب عصر و حس سنگینی را داشتهاند. این وضعیت به طور معمول به دلیل ورود بدن به مراحل عمیق خواب رخ میدهد.
اگر خواب عصر بعد از ساعت 5 عصر انجام شود یا بیشتر از 60 تا 90 دقیقه طول بکشد، احتمال اختلال در خواب شب افزایش پیدا میکند. در افراد مبتلا به بیخوابی، متخصصان معمولاً خواب عصر را محدود میکنند.
موضوع مهم این است که کیفیت خواب شب هنوز مهمترین عامل سلامت عمومی محسوب میشود. بنابراین نباید خواب عصر جایگزین خواب شب شود.
| وضعیت | نتیجه احتمالی |
|---|---|
| 10 تا 20 دقیقه خواب | افزایش انرژی |
| 20 تا 30 دقیقه | بهبود تمرکز |
| بیشتر از 60 دقیقه | احتمال گیجی |
| بعد از ساعت 5 عصر | اختلال خواب شب |
| همراه کمبود خواب مزمن | اثر موقت |
بهترین زمان خواب عصر معمولاً بین ساعت 13 تا 15:30 است و مدت آن برای بیشتر افراد حدود 10 تا 30 دقیقه در نظر گرفته میشود.
خیلیها تصور میکنند هر زمان احساس خوابآلودگی داشتند میتوانند بخوابند؛ اما زمان استراحت روزانه به اندازه مدت آن اهمیت دارد.
بدن در نیمه دوم روز وارد افت طبیعی هوشیاری میشود. اگر استراحت در همین بازه انجام شود، معمولاً بدون ایجاد اختلال در خواب شب باعث بازیابی انرژی خواهد شد. برای خرید فروسیس ویواتیون کلیک کنید.
در صورتی که قصد دارید فقط بازده ذهنی و انرژی بهتر شود:
افرادی که شبها دیر میخوابند یا بیخوابی دارند بهتر است خواب عصر را کوتاهتر نگه دارند.
نکته مهم این است که خواب عصر نباید تبدیل به جبران دائمی کمبود خواب شب شود.
این مقاله را از دست ندهید: ملاتونین بهتر است یا کلونازپام؟ تفاوت بهترین مکملهای خواب
خود خواب عصر باعث لاغری یا چاقی نمیشود؛ اما کیفیت و زمان آن میتواند روی اشتها، هورمونها و رفتار غذایی اثر بگذارد. در سالهای اخیر جستجو درباره ارتباط خواب عصر و چاقی افزایش پیدا کرده است.
مطالعات نشان میدهد کمبود خواب شب با تغییر در هورمونهای مرتبط با گرسنگی همراه است. اما موضوع خواب عصر کمی متفاوت است.
همه افراد به یک اندازه از خواب عصر سود نمیبرند.
برای افرادی که خواب شب کافی دارند، یک چرت کوتاه میتواند تمرکز و انرژی را بهتر کند.
در دورههای مطالعه سنگین، خواب کوتاه ممکن است تثبیت اطلاعات را بهتر کند.
در سنین بالاتر خواب روزانه طولانی میتواند نشانه کیفیت پایین خواب شب باشد؛ بنابراین بهتر است الگوی خواب بررسی شود.
اگر نیاز به خواب عصر هر روز شدیدتر شود، بهتر است علت زمینهای بررسی شود.
شایعترین علت کسالت بعد از خواب ظهر این است که مدت خواب بیشتر از حد مناسب شده و مغز وارد مرحله خواب عمیق شده است. وقتی از خواب عمیق بیدار میشوید، حالتی به نام رخوت یا گیجی پس از خواب ایجاد میشود و ممکن است احساس سنگینی، بیحالی، منگی و کاهش تمرکز داشته باشید.
اگر خواب ظهر بیشتر از 30 تا 45 دقیقه طول بکشد، احتمال ورود به مراحل عمیق خواب بیشتر میشود.
اگر خیلی دیر (مثلاً نزدیک عصر یا غروب) بخوابید، ساعت زیستی بدن بههم میریزد.:
گاهی خواب ظهر مقصر نیست. اگر شبها خواب کافی ندارید، بدن سعی میکند کمبود را روز جبران کند و این جبران معمولاً حس شادابی واقعی ایجاد نمیکند.
خوابیدن بلافاصله بعد از غذای سنگین میتواند باعث:
گاهی علت واقعی خواب نیست. کمآبی، قهوه زیاد، استرس یا خستگی ذهنی هم میتوانند باعث شوند بعد از خواب ظهر حال خوبی نداشته باشید. برای خرید امگا 3 هلث اید کلیک کنید.
خواب عصر نه دشمن سلامتی است و نه راهحل جادویی برای انرژی بیشتر. تفاوت بین یک عادت مفید و یک عادت آسیبزننده معمولاً در سه عامل خلاصه میشود: زمان، مدت و کیفیت خواب شب.
اگر خواب عصر، خواب بعد از ظهر، چرت عصرگاهی یا خواب نیمروزی کوتاه و هدفمند باشد، میتواند به افزایش تمرکز، کاهش خستگی و عملکرد بهتر ذهن کمک کند. اما اگر تبدیل به جبران همیشگی کمبود خواب شود، احتمال بههم خوردن ریتم طبیعی بدن بیشتر میشود.
خیر. خواب عصر کوتاه و کنترلشده معمولاً با کاهش خستگی و افزایش تمرکز همراه است. احساس تنبلی بیشتر زمانی رخ میدهد که مدت خواب زیاد شود یا کیفیت خواب شب کاهش پیدا کند.
برای بیشتر افراد بین 10 تا 30 دقیقه انتخاب مناسبی محسوب میشود. این بازه معمولاً فرصت بازیابی انرژی میدهد بدون اینکه وارد خواب عمیق شوید.
در برخی مطالعات، خواب کوتاه با بهبود توجه، پردازش ذهنی و تثبیت حافظه همراه بوده است؛ اما جای خواب شب را نمیگیرد.
وقتی مدت استراحت زیاد شود، مغز وارد مراحل عمیقتر خواب میشود و بیداری از آن احساس سنگینی ایجاد میکند.
اگر دیر انجام شود یا طولانی باشد، احتمال اختلال در خواب شب بیشتر میشود؛ اما خواب کوتاه معمولاً چنین اثری ندارد.
اگر زمان آن کنترل شود میتواند تمرکز و کیفیت یادگیری را بهتر کند؛ اما نباید جای استراحت شبانه را بگیرد.
منبع:
ثبت دیدگاه